Λιγότερη γραφειοκρατία στις μεταβιβάσεις ακινήτων: ποιο δικαιολογητικό καταργείται και τι αλλάζει

Νέες παρεμβάσεις για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων διαμορφώνουν ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο για πολίτες, επαγγελματίες και φορολογική διοίκηση. Οι αλλαγές αφορούν αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και κληρονομιές, ενώ προβλέπουν διευκολύνσεις ακόμη και για ακίνητα που βαρύνονται με προσημείωση.

Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. Ο. 3014 /17-04-2026 εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, στόχος των ρυθμίσεων είναι να επιταχυνθούν οι συναλλαγές, να περιοριστούν τα δικαιολογητικά και να αποκτήσουν οι διαδικασίες πιο λειτουργικό χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό, ο συμβολαιογράφος αναλαμβάνει πλέον πιο κεντρικό ρόλο, λειτουργώντας ουσιαστικά ως υπηρεσία μίας στάσης για τη συγκέντρωση εγγράφων, την υποβολή δηλώσεων και την ολοκλήρωση της μεταβίβασης.

Ανάμεσα στις σημαντικότερες αλλαγές ξεχωρίζει η κατάργηση της υποχρέωσης προσάρτησης τοπογραφικού διαγράμματος σε συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων που βρίσκονται σε κτηματογραφημένες περιοχές, εφόσον δεν μεταβάλλονται τα όρια του ακινήτου. Η ρύθμιση αυτή μειώνει το διοικητικό κόστος και απλοποιεί αισθητά τη διαδικασία, χωρίς να θίγεται η ασφάλεια δικαίου, καθώς τα βασικά στοιχεία του ακινήτου προκύπτουν ήδη από το Κτηματολόγιο.

Photo: doidam10 | Canva Premium

Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα σύνταξης συμβολαίου για ακίνητα που έχουν αποκτηθεί λόγω κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής, ακόμη και χωρίς την προσάρτηση συγκεκριμένου πιστοποιητικού, υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική δήλωση φόρου θα υποβληθεί ταυτόχρονα με τη δήλωση φόρου μεταβίβασης. Στην περίπτωση αυτή, ο συμβολαιογράφος παρακρατεί τον οφειλόμενο φόρο και τον αποδίδει στη Φορολογική Διοίκηση, διευκολύνοντας την ολοκλήρωση της συναλλαγής και περιορίζοντας καθυστερήσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η νέα πρόβλεψη για την άρση κατάσχεσης ακινήτου από τη Φορολογική Διοίκηση όταν το ακίνητο πρόκειται να μεταβιβαστεί με τίμημα. Η άρση μπορεί να πραγματοποιηθεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με βασική την παρακράτηση μέρους του τιμήματος για την εξόφληση της οφειλής. Το ποσό αυτό δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το 25% του υπολοίπου της οφειλής, ενώ αν το τίμημα καλύπτει πλήρως το χρέος, παρακρατείται το αντίστοιχο ποσό και η κατάσχεση αίρεται. Η ρύθμιση επιχειρεί να δώσει διέξοδο σε περιπτώσεις «παγωμένων» ακινήτων, ενισχύοντας ταυτόχρονα την εισπραξιμότητα των φορολογικών απαιτήσεων. 

Ο συμβολαιογράφος σε πιο ενεργό ρόλο 

Κομβικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η αναβάθμιση του ρόλου του συμβολαιογράφου. Με το μοντέλο του one-stop shop, θα μπορεί να αναζητεί δικαιολογητικά μέσω διαλειτουργικότητας με τις δημόσιες υπηρεσίες, να συμπληρώνει τις σχετικές δηλώσεις στην πλατφόρμα myPROPERTY και να αποδίδει τους φόρους και τα τέλη που συνδέονται με τη συναλλαγή.

Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα διαχείρισης του τιμήματος μέσω ειδικού δεσμευμένου λογαριασμού (escrow account), στοιχείο που ενισχύει την ασφάλεια και τη διαφάνεια των συναλλαγών. Η κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερα στάδια, λιγότερες μετακινήσεις για τον πολίτη και μεγαλύτερη ταχύτητα στην ολοκλήρωση των μεταβιβάσεων.

Και παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα

Στο ίδιο νομοθετικό πλαίσιο εντάσσεται και διάταξη κοινωνικού χαρακτήρα, σύμφωνα με την οποία φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης δεν ασκούν ένδικα μέσα κατά αποφάσεων που επιδικάζουν αποζημίωση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη σε υποθέσεις ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου, λόγω παράνομων πράξεων ή παραλείψεων οργάνων του Δημοσίου, προκλήθηκαν θάνατοι ή βλάβες στην υγεία, όπως σε μεγάλες καταστροφές, δυστυχήματα σε δημόσιες υποδομές ή τρομοκρατικές επιθέσεις.

Τα ποσά που επιδικάζονται στις περιπτώσεις αυτές χαρακτηρίζονται αφορολόγητα, ακατάσχετα και μη συμψηφιζόμενα με οφειλές προς το Δημόσιο ή τους ασφαλιστικούς οργανισμούς.

Το βασικό συμπέρασμα 

Οι νέες παρεμβάσεις δεν αλλάζουν απλώς επιμέρους διαδικασίες, αλλά επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πιο πρακτικό πλαίσιο για τις μεταβιβάσεις ακινήτων. Η κατάργηση συγκεκριμένων δικαιολογητικών, η ενίσχυση του ρόλου του συμβολαιογράφου και η δυνατότητα αξιοποίησης ακινήτων που μέχρι σήμερα «κόλλαγαν» σε φορολογικά ή κληρονομικά εμπόδια δείχνουν την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης.

Το ζητούμενο πλέον είναι οι νέες ρυθμίσεις να εφαρμοστούν στην πράξη με ταχύτητα και συνέπεια, ώστε η μείωση της γραφειοκρατίας να αποτυπωθεί ουσιαστικά και στην καθημερινότητα των συναλλαγών.

Αρχική Πηγή: www.capital.gr